6/19/15

කාමය : 1




නමොතස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස
නමොතස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස
නමොතස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස

‘කාමා භික්ඛවෙ වේදිතබ්බා
කාමානං නිදාන සම්භවො වේදිතබ්බො කාමානං වේමත්තතා වේදිතබ්බා කාමානං විපාකො වේදිතබ්බො
කාම නිරෝධො වේදිතබ්බො
කාම නිරෝධ ගාමිණී පටිපදා වේදිතබ්බො’ ති

ශ‍්‍රද්ධා සම්පන්න කාරුණික පින්වතුනි, මේ පින්වත් සියළු දෙනා දැන් මේ සූදානම් වෙන්නෙ අද පුර පොහෝ දිනයෙ පෙහෙවස් සමාදන් වෙලා, ඒ ලොවුතුරා බුදු රජාණන් වහන්සේ අප කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් දේශනා කළ සද්ධර්මයෙන් බිඳක් ශ‍්‍රවණය කරන්ට. හැම දෙනාම බොහෝම උවමනාවෙන්, ශ‍්‍රද්ධාව පෙරටු කරගෙන, මේ අවස්ථාවේ දී මේ ධර්මය ශ‍්‍රවණය කරන්නට ඕන. අපි ඊයේ සන්ධ්‍යා භාගයේදිත් කතා කළා යම් කිසි කෙනෙක් කාමයේ තණ්හාව නැතිකරලා මවු කුසකට නැවත නොපැමිණෙන්නේ නම් ඒ කොහොම ද කියන කාරණාව.

අද අපි ටිකක් කතා කරන්න හදන්නෙ, මේ දේශනාවෙන් පෙන්නන්නට බලාපොරොත්තු වෙන්නේ, අපි ජීවිතේ සාර වශයෙන් හිතාගෙන ඉන්න, මම කියලා මගේ කියලා හිතාගෙන ඉන්න මේ කාම වස්තූන්, කාමයන්ගෙ ස්වභාවය තේරුම් කරගන්ට පුළුවන් විදියෙ දේශනාවක්. අංගුත්තර නිකායෙ නිබ්බේධික පරියාය කියලා සූත‍්‍රයක් තියෙනවා. ඒ සූත‍්‍රයෙ කරුණු හයක් පෙන්නනවා. එයින් එක කරුණක් තමයි මේ කාමය සම්බන්ධව දහම් කරුණු විවරණය කරලා පෙන්වන පරියාය. ඒකෙදී බුදු රජාණන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලාට දේශනා කරනවා,

‘කාමා භික්ඛවෙ වේදිතබ්බා
කාමානං නිදාන සම්භවො වේදිතබ්බො කාමානං වේමත්තතා වේදිතබ්බා
කාම විපාකො වේදිතබ්බො

කාම නිරොධො වේදිතබ්බො
කාම නිරොධ ගාමිණී පටිපදා වේදිතබ්බො’

යම්කිසි කෙනෙක් කාමයන්ගෙන් මිදෙනවා නම්, කාමයන්ගෙන් වෙන් වෙන්න බලාපොරොත්තු වෙනවා නම්, එබ`දු කෙනා මෙන්න මේ හය ආකාරය දත යුතුයි. මොකක්ද? ‘කාමානං භික්ඛවෙ වේදිතබ්බා’ කාමය කියන්නෙ මොකක් ද කියලා දත යුතුයි කියනවා. ‘කාමානං නිදාන සම්භවො වේදිතබ්බො’ කාමයන් ඇති වෙන්නෙ කොහොමද කියලා දැනගන්ට කියනවා. ඊට පස්සෙ ‘කාමානං වේමත්තතා වේදිතබ්බො’ කාමයන්ගේ නානත්වය වෙනස් බව මොකක් ද කියලත් දැනගන්න ඕන. ‘කාමානං විපාකො වේදිතබ්බො’ කාමයන්ගේ විපාකය මොකක්ද කියලත් දැනගන්නට ඕන. ඊට පස්සෙ කාම නිරෝධය මොකක් ද කියලත් දැනගන්නට ඕන. කාමය නිරුද්ධ කරන, නැති කරන ප‍්‍රතිපදාව මොකක් ද කියලත් දැනගන්ට ඕනෙ.

මෙන්න මේ ධර්මතා හය දැනගත්ත කෙනාට පුළුවන්, දැකගත්ත කෙනාට පුළුවන්, කාමයෙන් වෙන්වෙලා කාමය නිරුද්ධ කරලා, නැවත මවු කුසකට නොපැමිණෙන්නට.

ඉතින් පින්වතුනි, අපි පොඞ්ඩක් මේ ධර්මය සම්මර්ශනය කරන්නට පෙර ජීවිතාවර්ජනාවක් කරමු. පින්වතුනි, මේ ඉමක් කොණක් පරක් තෙරක් නැති අනවරාග‍්‍ර වූ සංසාරෙ ඉපදෙමින් මැරෙමින්, මැරෙමින් ඉපදෙමින් අපි හැම කෙනෙක් ම, මේ තෙරක් නොපෙනෙන ගමනක එනවා. ඒකට හේතුව බෙහෙවින් ම මේ කාමය කියන එක පිරිසිඳ නොදන්නා කම. කාම තණ්හාවෙන්, කාම ස්නේහයෙන් යුක්ත වෙච්ච නිසා නැවත නැවත මේ මවු කුසට පැමිණෙන්නෙ, අබුද්ධොත්පාද කාලවල වගේ අපි යම් යම් අවස්ථාවල ධ්‍යාන අභිඥා ලබාගෙන කාමයෙන් තාවකාලිකව මිදිලා ඕන තරම් ඉන්ට ඇති. නමුත් කාමය කියන ධර්මතාවය පිරිසිඳ නොදැක්ක නිසා, මනාව අවබෝධ නොකළ නිසා, සම්පූර්ණයෙන් ම කාමයෙන් මිදෙන්නට පුළුවන් කමක් අපිට ලැබුනෙ නෑ. ඉතින් මේ කාමයේ ස්වභාවය පිරිසිඳ දැකලා, කාමයෙන් මිදෙන්නට පුළුවන්කම ලැබෙන්නෙ බුද්ධෝත්පාද කාලෙක, අපිත් මනුෂ්‍ය ජීවිතයක් ලැබුවහම, ඒ කාමය පිරිසිඳ දකින සද්ධර්මයත් දේශනා කරලා තියෙන යුගයක. ඉතින් ඒ වටිනා අවස්ථාව අද අපිට ලැබිලා
තියෙනවා. මේ කාමයන්ගෙ ස්වභාවය අවබෝධ කරගත්ත ලොවුතුරා

බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක් පහළ වෙච්ච යුගයක්, ඒ කාමයන්ගෙන් නික්මීම සඳහා දේශනා කළ ධර්මයත් පවතින යුගයක්. ඒ ධර්මය තේරුම් කරගෙන ජීවිතේට ළං කර ගන්න පුළුවන් විදියෙ ආත්ම භාවයකුත් අපිත් ලබාගෙන තියෙනවා. මේ වටිනා කාරණා ටික එක්රැුස් වෙච්ච වෙලාවෙදි අපේ මේ ජීවිතේ තියෙන යම් යම් කාරණා දිහා නොබලා මේ ධර්මය අපේ සන්තානයෙ උපදවාගන්ට උත්සාහවත් වෙන්ට ඕනෙ. එහෙම ධර්මය අපේ සන්තානය තුල උපදවාගන්ට අපිට උපකාරයක් වෙන්නෙ ධර්මය පිලිබඳ ඇති අවබෝධය. ඒ නිසා සසර ගෙවාගන්න ඕනෙ කියන අදහසින් අපි හැම දෙනාම මේ දහම ටිකක් සම්මර්ශනය කරලා බලමු.

බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරනවා ‘කාමා භික්ඛවෙ වේදිතබ්බා’ කියලා. කාමය කියන්නෙ මොකක් ද කියලා දත යුතුයි කියලා බුදු රජාණන් වහන්සේ දේශනා කරනවා. එයින් බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරනවා ‘පංච ඉමෙ භික්ඛවෙ කාම ගුණා’ මහණෙනි, මේ කාමගුණ පහක් තියෙනවා. මොකක්ද? චක්ඛු විඤ්ඤෙය්‍ය රූපා ඉට්ඨා, කාන්තා, මනාපා, පිය රූපා, කාමුපසංහිතා, රජනීයං, පළවෙනි කාරණාව තමයි. ඇසින් දත යුතු රූප තියෙනවා මොකක් ද? ඉෂ්ඨ වූ, කාන්ත වූ, මනාප වූ, පි‍්‍රය ස්වභාවයෙන් යුක්ත වූ, කාමය ඇසුරු කළාවූ, කෙලෙසුන්ට හිත වූ රජනීය කෙලෙස් රජස් ඇතිවෙන්ට හිත වූ රූප තියෙනවා.

ඊට පස්සෙ සෝත විඤ්ඤෙය්‍ය ශබ්දා. කණින් දත යුතු ශබ්ද
තියෙනවා. ඝාණ විඤ්ඤෙය්‍ය ගන්ධා, නාසයෙන් දත යුතු ගන්ධයෝ
තියෙනවා. ජිව්හා විඤ්ඤෙය්‍ය රසා, දිවෙන් දත යුතු රස තියෙනවා. කාය විඤ්ඤෙය්‍ය පොට්ඨබ්බා. කයෙන් දත යුතු පොට්ඨබ්බයෝ තියෙනවා. මෙන්න මේ දේවල් වලට කියනවා මොකක් ද? කාම ගුණ කියලා. එතකොට මෙතෙන්දි මෙහෙම කාරණාවක් පෙන්නනවා. ‘නේතෙ භික්ඛවෙ කාමා අපිච කාම ගුණා නා මෙතෙ අරියස්ස විනයෙ’ බුදු රජාණන් වහන්සෙ දේශනා කරනවා, මහණෙනි, මේ කාමෙ නෙමෙයි. ආර්ය විනයෙ මේකට කාම ගුණයි කියලා කියනවා. මෙන්න මෙතෙන්දි හොඳ කාරණාවක් තේරුම් කරගන්නට ඕනෙ. ආර්ය විනයටයි මේවා කාම ගුණ වෙන්නෙ. අන්න ඒක හොඳට මතක තියා ගන්න ඕනෙ. මේ අපිට එහෙම කාම ගුණ නෙමෙයි. චක්ඛු විඤ්ඤෙය්‍ය රූප, සෝත,

විඤ්ඤෙය්‍ය ශබ්ද, ඝාණ විඤ්ඤෙය්‍ය ගන්ධ. ජීවිහා විඤ්ඤෙය්‍ය රස. කාය විඤ්ඤෙය්‍ය පොට්ඨබ්බය, කාම ගුණ කිවුවෙ කවුද? ආර්ය විනයේ ආර්ය ඥාණ දර්ශනයට අනුවයි. අපිට ඒවා මොනවද? කාමය, ඒ නිසයි මේ කියන්නෙ කාමයෙන් යුක්ත කෙනාටයි. කාමය දෙකට බෙදනවා. මොකක් ද? වස්තු කාම, ක්ලේශ කාම කියලා වස්තු කාම කියලා කියන්නෙ මොනවාද? දැන් මේ කතා කරන්නෙ අපේ මට්ටම. කාම භූමියෙ ඉන්න කෙනාගෙ මට්ටම. අපිට කාම වස්තූන් වෙන්නෙ මොනවාද? ඇහැට පෙනෙන රූප. කණට ඇහෙන ශබ්ද. නාසයට දැනෙන ගන්ධ. දිවට දැනෙන රස. කයට දැනෙන ස්පර්ශ. තව පැත්තකින් ගත්තහම ගෙවල් දොරවල්, ඉඩ කඩම්, හරකා බාන, වතුපිටි, යාන වාහන, මිල මුදල් කියන මෙන්න මේවට කියනවා මොනවාද? වස්තු කාම කියලා. ක්ලේශ කාම කියලා කියන්නෙ? ඒ ගෙවල් දොරවල්, යාන වාහන, ඉඩ කඩම්, මිල මුදල් අරබයා, දුවා දරුවො අරබයා අපේ හිතේ යම් ඡුන්ද රාගයක් ඇතිවෙනවා නම් යම් කැමැත්තක් ඇති වෙනවා නම්, තණ්හාවක් තියෙනවා නම් මෙන්න මේකට කියනවා මොකක් ද? ක්ලේශ කාමය කියලා.

අපි කියමු. ඇහැ කියන එක වස්තු කාමය. ඇහැ අරබයා ඇති කැමැත්ත ක්ලේශ කාමය. රූපය කියන එක වස්තු කාමය. ඒ අරබයා ඇති තණ්හාව, ක්ලේශය, ක්ලේශ කාමය, කණ, ශබ්දය කියන එක වස්තු කාමය. ඒ අරබයා ඇති ඇලීම නැත්නම් තණ්හාව කියන එක ක්ලේශ කාමය. එතකොට මෙන්න මේ විදියට වස්තු කාම ක්ලේශ කාම කියලා අපිට හම්බ වෙන මේ ධර්මතා ටික ගත්තහම, ක්ලේශ කාමය කියන එක පවතින්නෙ කුමක් ඇසුරු කරගෙන ද? වස්තු කාමය ඇසුරු කරගෙන. එතකොට යම්කිසි කෙනෙකුට වස්තු කාමයෙන් මිදිලා ඉන්න පුළුවන්. නමුත් ක්ලේශ කාමයෙන් මිදුනෙ නැත්නම් ඒත් කාමයෙන් මිදුනා කියන්නෙ නෑ. වස්තු කාමය තියෙන තැන අනිවාර්යයෙන් ම ක්ලේශ කාමය තියෙනවාමයි. මඩ සහිත තැනක මඩගඳ තියෙනවාමයි. මඩ තියෙද්දි මඩගඳ අයින් කරන්න පුළුවන් ද? බෑ. යම් තැනක මඩ නෑ. නමුත් මඩගඳ තියෙන්න පුළුවන් නේද? මඩ තිබුනත්, මඩ ගඳ තිබුණත් දෙකම කිලිටුමයි. මඩ වගේ දකින්න වස්තු කාමය. මඩ ගඳ වගේ දකින්න ක්ලේශ කාමය. එතකොට මඩ තියෙද්දි කවදාවත් මඩගඳ අයින් කරන්න පුළුවන් ද? බෑ. වස්තු කාමය ඇසුරු කරද්දි ක්ලේශ කාමය එතන ඉබේමයි තියෙන්නෙ. වස්තු කාමය ඇසුරු කරමින් ක්ලේශ කාමයෙන් මිදිලා ඉන්න ක‍්‍රමයක් නෑ. ඒ කාමනීය වූ වස්තූන් ඇසුරු කරන

බවම ක්ලේශය වෙනවා. නමුත් කෙනෙකුට වස්තු කාමෙන් මිදිලා ක්ලේශ කාමය තුල පවතින්ට පුළුවන්. යම් කිසි කෙනෙක් ගිහි ගෙවල්වල ආදීනව දැකලා, ආදීනව හිතලා සමහර විට පැවිදි ප‍්‍රවුර්ජා භූමියට පත්වෙලා හෝ යම් ව‍්‍රත සමාදානයකින් යුක්තව, ඉතා ප‍්‍රාන්ත කැලේකට ගිහිල්ලා වාසය කරනවා නම්, එයා ගෙවල් දොරවල්, යාන වාහන, මිල මුදල්, ඉඩ කඩම් කියන මේවයින් වෙන් වෙලා තියෙනවා. වස්තූන්ගෙන් වෙන්වෙලා තියෙනවා. නමුත් ඒවා අරබයා පවතින මනස දුරුවෙලා නැත්නම්, ඒවා පුන පුනා හිතෙන ගතිය තියෙනවා නම්, ඒවට තියෙන සෙනෙහස ඇලීම කියන එක හිතේ පවතිනවා නම් මෙයා වස්තු කාමයෙන් මිදුනට ක්ලේශ කාමයෙන් මිදිලා නෑ. මඩ නෑ. නමුත් මඩ ගඳ තියෙනවා වගේ.

එතකොට යම්කිසි තැනක පිරිසිදුයි කියලා කියන්නෙ, මඩත් නැතිවෙන්ට ඕන. මඩ ගඳත් නැතිවෙන්න ඕන. නේ ද? එතකොට අපිට වතුුරක් වුනත් බොනවා නම් මඩ නෑ. නමුත් මඩ ගඳ, පල් ගඳ තියෙනවා නම් ඒ වතුර බොන්න පුළුවන් ද? අමාරුයි නේද? එතකොට මඩ ගඳත් නෑ. මඩත් නැතිනම් ඒ වතුර පිරිසිදුයි කියනවා අපි නේ. ඒ වගේ යම් සිතක් පිරිසිදුයි. ප‍්‍රභාශ්වරයි යන ගණයට යන්නෙ එයාගෙ හිතේ කාමය නමැති මඩත් නැතිනම්, ඒ මඩ ගඳත් නැතිනම්, කාමය අරබයා තියෙන ක්ලේශයත් නැත්නම් ඒ හිත තමයි ප‍්‍රභාශ්වරයි කියලා කියන්නේ. දැන් ඔය ප‍්‍රථම ධ්‍යානය වගේ ධ්‍යාන මට්ටම් ගත්තහම හැම වෙලේම කාමයන්ගෙන් මිදිලා. ඒකයි ප‍්‍රථම ධ්‍යානය වගේ තැනක් හ`දුන්වන්නෙ ‘විචිච්චේව කාමෙහි, විවිච්චේව අකුසලේහි ධම්මෙහි, සවිතක්කං, සවිචාරං, විවේකජං, පී‍්‍රති සුඛං පඨමධ්‍යානං උපසම්පජ්ජ විහරති,’ කියලා කියන කොට විවිච්චේව කාමෙහි, විවිච්චේව අකුසලේහි කියලා කියන කොට විවිච්චේව කාමෙහි කියලා කිවුවෙ කොතෙන්ට ද? අන්න මඩට. වස්තු කාමයට විවිච්චේව අකුසලේහි ධම්මෙහි කියලා කිවුවෙ මඩ ගඳට කෙලේසයට. වස්තු කාම ක්ලේශ කාම කියන දෙකෙන් මිදිලා තමයි ප‍්‍රථම ධ්‍යාන මට්ටම ලබන්න වෙන්නෙ. ඒ නිසයි, එතකොට අපි මෙතෙන්දි මේ කතා කළේ යම්කිසි කෙනෙකුට වස්තු කාමයෙන් මිදිලා ඉන්න පුළුවන්, නමුත් අපහසුයි බොහෝ දුරට ක්ලේශ කාමයෙන් මිදෙන්ට. ක්ලේශ කාමයෙනුත් තදංග වශයෙන් විෂ්කම්භන වශයෙන් මිදෙන්ටත් පුළුවන් කෙනෙකුට. නමුත් සමුච්ෙඡ්ද වශයෙන් මිදෙන්නට බෑ. තදංග වශයෙන් කියලා කියන්නෙ

අවස්ථාවකට. සමහරවිටක දැන් අපි බණ අහනකොට මේ අවස්ථාවේ දී ගෙවල්, දොරවල්, ඉඩකඩම්, දරුවො ගැන අපි කයෙන් ඇසුරු කරන්නෙත් නෑ. හිතෙන් ඒවා ඇසුරු කරන්නෙත් නෑ. තාවකාලිකව මේ මොහොතට විතරක් මිදිලා. ඒකට කියනවා තදංග විමුක්තිය කියලා. ඒ අවස්ථාවට විතරක් අපි කාමයෙන් මිදිලා ඉන්නවා. නමුත් මේ බණ ටික ඉවර වෙන කොට ආපහු අපේ මනස පතිත වෙන්නෙ අර කාමනීය ධර්ම කෙරෙහිමයි. ඒ මඩ වල කෙරෙහිමයි. සමහර කෙනෙක් ලෞකික ධ්‍යාන ලබලා ප‍්‍රථම ධ්‍යානයෙ ඉඳලා, ඊට උඩ ධ්‍යාන ලබලා, විෂ්කම්භණ වශයෙන් කාලෙකට කෙලෙස් යටපත් කිරීම් වශයෙන් ධ්‍යාන උපදවාගෙන ඉන්නවා. වස්තු කාමයෙන් මිදිලා, ක්ලේශ කාමය යටපත් කරගෙන ඉන්නවා. ඒකෙ උපරිම ඉන්න පුළුවන් කොච්චර කල්ද? කල්ප අසූහාරදාහක් ඉන්න පුළුවන්. හැබැයි කල්ප අසූහාරදාහකින් පස්සෙ හරි ආපහු මතු වෙනවා. එතකොට ඒකට කියනවා විෂ්කම්භන ප‍්‍රහාණය කියලා. තදංග ප‍්‍රහාණය, විෂ්කම්භණ ප‍්‍රහාණය, සමුච්ෙඡ්ද ඒ කියන්නෙ ඉතිරි නොවන විදියට සි`දුනෙ නැති වුනොත් ආපහු ආපහු උපදිනවා. ආපහු ආපහු ඇතිවෙනවා.

මතු සම්බන්ධයි!

ලබුනෝරුව කන්ද ආරණ්‍ය සේනාසනවාසී අති පූජ්‍ය මාන්කඩවල සුදස්සන හිමියන් විසින් පවත්වන්නට යෙදුනා වූ ධර්ම දේශනයක් මෙසේ ලිඛිත මාධ්‍යයෙන්, කොටස් වශයෙන් පල කිරීමකි. දේශන විලාශයේ එන හඬ හැසුරුම් කියවීමේ දී හමු නොවන බැවින් ගැටළු සහගත තැන් හමුවිය හැකිය. එහෙත් මෙයින් ලබාගත හැකි ධර්මාවබෝධය අති විශාල බැවින් ප‍්‍රවේශමෙන් කියවා තේරුම් ගන්නට උත්සාහ කරන මෙන් කාරුණිකව ඉල්ලමු.

සියළු දානයන් අතර ධර්ම දානයම අග‍්‍ර වන්නේය. මෙම සදහම් පණිවිඩය සියළු දෙනා අතර Share කර ධර්ම දානමය උතුම් පුණ්‍යකර්මයට ඔබත් දායක වන්න!

තෙරුවන් සරණයි! චතුරාය්‍ය සත්‍යය අවබෝධ වේවා!

දෙන දෙයෙහි උපරිම ආනිශංස ලබන්නේකෙසේ ද?


.
එක කලක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයන්හි කිඹුල්වත් පුරවරයෙහි වූ නිග්‍රෝධාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි මහාප්‍රජාපතී ගෝතමී දේවිය තම දෑතින්ම කපු කටා මසන ලද චීවර දෙකක් බුදුරජාණන් වහන්සේට පිළි ගැන්වීමට රැගෙන ආවාය. ඇයට මහානිශංස ලබාදෙනු වස් එම චීවර යුග්මය මහා සංඝයාට පුදන ලෙස බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ සේක. මෙම කථා ප්‍රවෘත්තිය මෙන්ම පෞද්ගලික දාන 14 ක් හා සාංඝික දාන 7 ක් පිළිබඳව ද කරුණු ඇතුළත් සම්බුද්ධ දේශනාවකි. මජ්ඣිමනිකායන්තර්ගත දක්ඛිණවිභංග සූත්‍රය. උක්ත දානයන්ගේ ආනිශංස මෙන්ම දාන විසුද්ධි හතරක් පිළිබඳව ද මෙහි තවදුරටත් සඳහන් වේ. මෙම ධර්ම කාරණා මෙතැන් සිට පෙළ දහමට අනුව විමසා බලමු.
.
මහාප්‍රජාපතී ගෝතමියගේ ඉල්ලීම
.
ස්වාමිනි, මාගේ මේ අලුත් වූ වස්ත්‍ර යුගල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උදෙසා මා විසින්ම කටින ලදී. මා විසින්ම වියන ලදී. ස්වාමිනි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාගේ ඒ වස්ත්‍ර යුගල අනුකම්පා පිණිස පිළිගන්නා සේක්වා යනුයි. මෙසේ කී කල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමියට මෙය වදාළහ. ගෝතමීය සංඝයාට දෙන්න. ඔබ විසින් සංඝයාට දුන් කල්හි, මමද පුදන ලද්දේ වන්නෙමි. සංඝයාද පුදන ලද්දේ වන්නේ ය යනුයි. දෙවනුවද මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමි තොමෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය සැලකළෝ ය. ස්වාමිනී, මාගේ මේ අලුත් වූ වස්ත්‍ර යුගල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උදෙසා මා විසින්ම කටින ලදී. මා විසින් වියන ලදී. ස්වාමිනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාගේ ඒ වස්ත්‍ර යුගල අනුකම්පා පිණිස පිළිගන්නා සේක්වා, යනුවෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කීවාය.
දෙවනුව ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමියට මෙය වදාළහ. ගෝතමිය සංඝයාට දෙන්න. ඔබ විසින් සංඝයාට දුන් කල්හී මමද පුදන ලද්දේ වන්නෙමි. සංඝයාද පුදන ලද්දේ වන්නේය යනු යි. එහෙත්, තුන්වන වරටද මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමී තොමෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය සැල කළෝය. ස්වාමිනී, මාගේ මේ අලුත් වූ වස්ත්‍ර යුගල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උදෙසා මා විසින්ම කටින ලදී. මා විසින්ම වියන ලදී. ස්වාමිනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාගේ ඒ වස්ත්‍ර යුගල අනුකම්පා පිණිස පිළිගන්නා සේක්වා යනුයි. තුන්වෙනුව ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමියට මෙසේ වදාළ සේක. ගෝතමිය සංඝයාට දෙන්න. ඔබ විසින් සංඝයාට දුන් කල්හි, මමද පුදන ලද්දේ වන්නෙමි. සංඝයාද පුදන ලද්දේ වන්නේය යනුයි.
.
ආනන්ද හිමියන්ගේ ඉල්ලීම
.
මෙසේ වදාළ කල්හී ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය සැල කෙළේය. ස්වාමිනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමියගේ අලුත් වස්ත්‍ර යුගල පිළිගන්නා සේක්වා. ස්වාමිනි, මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමීය භාග්‍යවතුන් වහන්සේට බොහෝ උපකාර ඇත්තීය. මවගේ සහෝදරිය, අත් පා වැඩූ තැනැත්තීය. පෝෂණය කළ තැනැත්තීය. කිරි දුන් තැනැත්තීය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැදු මව කලුරිය කළ කල්හි කිරි පෙව්වාය.
ස්වාමිනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමියට බොහෝ උපකාර ඇත්තේ වේ. ස්වාමිනී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිසා මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමී තොමෝ බුදුන් සරණ කොට ගියෝ ය. ධර්මය සරණ කොට ගියාය. සංඝයා සරණ කොට ගියාය. ස්වාමිනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිසා මහාප්‍රජාපතී ගෝතමී සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණේ ය. සොරකම් කිරීමන් වැළකුනීය. කාමයන්ගෙන් වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුනීය. බොරු කීමෙන් වැළකුණාය. රහමෙර පානය කිරීමෙන් වැළකුනීය. ස්වාමිනි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිසා මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමී තොමෝ බුදුන් කෙරෙහි අචල වූ ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වූවෝය.
ධර්මය කෙරෙහි අචල වූ ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වූවෝය. සංඝයා කෙරෙහි අචල වූ ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වූවෝය. ආර්යයන් කැමැති වූ සීලයෙන් යුක්ත වූවෝය. ස්වාමිනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිසා මහාප්‍රජාපතී ගෝතමී තොමෝ දුක්ඛ සත්‍යයෙහි සැක නැති වූයෝ ය. දුක්ඛ සමුදය සත්‍යයෙහි සැක නැති වූවෝය. දුක්ඛ නිරෝධ සත්‍යයෙහි සැක නැති වූවෝ ය. දුක් නිරුද්ධ කිරීමට පිළිපදින්නා වූ මාර්ග සත්‍යයෙහි සැක නැති වූවෝය. ස්වාමිනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමියට උපකාර ඇති සේකයැයි සැලකළ සේක.
.
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අනුමැතිය
.
ආනන්දය එය එසේය. යම් පුද්ගලයෙකු නිසා පුද්ගලයෙක් තෙම බුදුන් සරණ කොට ගියේ වේද, ධර්මය සරණ කොට ගියේ වේද, සංඝයා සරණ කොට ගියේ වේද ආනන්දය, මේ ආචාර්ය වූ පුද්ගලයාට මේ අතවැසි වූ පුද්ගලයා විසින් ප්‍රති උපකාර කළ නොහැක්කේ යැයි කියමි. එනම්, වැඳීමය. දැක හුනස්නෙන් නැගිටීමය. ඇඳිලි කිරීමය. ගරු බුහුමන් කිරීමය. සිවුරුය. පිණ්ඩපාතය, සයනාසනය, ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකරය. යන මොවුන් දීමෙනි. (මේ සියල්ලින් උපකාර කළද තෙරුවන් සරණ යෑමට කළ උපකාරයට මේ එකක්වත් සමකළ නොහැක)
.
පස්පවින් වැළකීම
.
ආනන්දය, යම් පුද්ගලයෙකු නිසා පුද්ගලයෙක් තෙම සතුන් මැරීමෙන් වැළකුණෝ වේද, සොරකම් කිරීමෙන් වැලකුණෝ වේද,, කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණෝ වේද, බොරු කීමෙන් වැළකුණෝ වේද, මදයට හා ප්‍රමාදයට කරුණු වූ රහමෙර පානය කිරීමෙන් වැළකුණෝ වේද, ආනන්දය, මේ ආර්ය වූ පුද්ගලයාහට මේ අතවැසි වූ පුද්ගලයා විසින් ප්‍රත්‍යයෝපකාර (උපකාරයට උපකාර) කළ නොහැකියැයි කියමි. එනම් වැඳීමය, දැක හුනස්නෙන් නැඟිටීමය. ඇඳිලි කිරීමය. ගරු බුහුමන් කිරීමය. සිවුරුය. පිණ්ඩපාතය, සයනාසනය, ගිලන්පස, බෙහෙත්, පිරිකරය, යන මොවුන් දීමෙනි. (මේ සියල්ලින් උපකාර කළද පස්පවින් වැළකීමට කළ උපකාරයට මේ එකක්වත් සමකළ නොහැක)
.
තෙරුවන් කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදය
.
ආනන්දය, යම් පුද්ගලයකුª නිසා පුද්ගලයෙක් තෙම බුදුන් කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්තවූයේ වේද, ධර්මය කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වූයේ වේද, සංඝයා කෙරෙහි අචල ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වූයේ වේද, ආර්යයන් කැමැති වූ සීලයෙන් යුක්තවූයේ වේද ආනන්දය, මේ ආචාර්ය වූ පුද්ගලයාහට මේ අතවැසිවු පුද්ගලයා විසින් ප්‍රත්‍යයෝපකාර කළ නොහැකි යැයි කියමි. එනම්, වැඳීමය. දැක හුනස්නෙන් නැඟිටීමය. ඇඳිලි කිරීමය. ගරු බුහුමන් කිරීමය. සිවුරුය. පිණ්ඩපාතය. සායනාසනය, ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකරය. යන මොවුන් දීමෙනි. (මේ සියල්ලින් උපකාර කළද තෙරුවන් කෙරෙහි ඇතිකළ (අචලප්‍රසාදයට) උපකාරයට මේ එකක්වත් සම කළ නොහැක)
.
සත්‍යාවබෝධය
.
ආනන්දය, යම් පුද්ගලයකු නිසා පුද්ගලයෙක් තෙම දුක්ඛ සත්‍යයෙහි සැක නැති බවට පැමිණියේ වේද, දුක්ඛ සමුදය සත්‍යයෙහි සැක නැති බවට පැමිණියේ වේද, දුක්ඛ නිරෝධ සත්‍යයෙහි සැක නැති බවට පැමිණියේ වේද, දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණි පටිපදා සත්‍යයෙහි සැක නැතිබවට පැමිණියේ වේද, ආනන්දය, මේ ආර්ය වූ පුද්ගලයා හට මේ අතවැසි වූ පුද්ගලයා විසින් ප්‍රත්‍යයෝපකාර කළ නොහැකියැයි කියමි. (මේ සියල්ලින් උපකාර කළද සත්‍යාවබෝධය ඇතිකළ උපකාරයට මේ එකක්වත් සමකළ නොහැක)
.
පුද්ගලික දාන දාහතරකි
.
ආනන්දය, පුද්ගලික දාන දාහතරක් වෙත්. එනම් ආර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධ වූ තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි දානය දේද, මේ පළමුවන පුද්ගලික දානයයි. පසේ බුදුන් කෙරෙහි දානය දේද, මේ දෙවන පුද්ගලික දානයයි. තථාගත ශ්‍රාවක වූ රහතන් වහන්සේ කෙරෙහි දානය දේද, මේ තුන්වන පුද්ගලික දානයයි. අර්හත් ඵලය ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීම පිණිස පිළිපන්නහු කෙරෙහි දානය දේද, මේ සතරවන පුද්ගලික දානයයි. අනාගාමී පුද්ගලයකුට දානය දේද, මේ පස්වන පුද්ගලික දානයයි. අනාගාමී ඵලය ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීමට පිළිපන්නහු කෙරෙහි දානය දේද, මේ සවන පුද්ගලික දානයයි. සකෘදාගාමි පුද්ගලයකුට දානය දේද මේ සත්වන පුද්ගලික දානයයි. සකෘදාගාමි ඵලය ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීමට පිළිපන්නහු කෙරෙහි දානය දේද, මේ අටවන පුද්ගලික දානයයි.
සෝවාන් පුද්ගලයෙකු කෙරෙහි දානය දේද, මේ නවවන පුද්ගලික දානයයි. සෝවාන් ඵලය ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීමට පිළිපන්නකු කෙරෙහි දානය දේද, මේ දසවන පුද්ගලික දානයයි. සස්නෙන් බැහැර වූ කාමයන්හි පහ වූ රාග ඇත්තකු කෙරෙහි දානය දේද, මේ එකොළොස්වන පුද්ගලික දානයයි. පෘථග්ජන සීලවන්තයකු කෙරෙහි දානය දේද, මේ දොළොස්වන පුද්ගලික දානයයි. පෘථග්ජන දුශ්ශීලයකු කෙරෙහි දානය දේද, මේ දහතුන්වන පුද්ගලික දානයයි. තිරිසන් ගතවූවකු කෙරෙහි දානය දේද, මේ දාහතරවන පුද්ගලික දානයයි.
.
පුද්ගලික දානයන්ගේ ආනිශංස
.
ආනන්දය, ඔවුන් අතුරෙන් තිරිසන් ගතවූවකු කෙරෙහි දානයදී සියයක් අනුසස් ඇත්තා වූ දානය කැමැති විය යුත්තේය. පෘථග්ජන දුශ්ශීලයකු කෙරෙහි දානයදී දහසක් අනුසස් ඇත්තා වූ දානය කැමැති විය යුත්තේය. පෘතග්ජන සීලවන්තයකු කෙරෙහි දානයක දී ලක්ෂයක් අනුසස් ඇත්තා වූ දානය කැමැති විය යුත්තේ ය. ශාසනයෙන් පිටත්හි වූ කාමයන්හි පහ වූ රාගය ඇත්තකු කෙරෙහි දානය දී කෝටි ලක්ෂයක් අනුසස් ඇත්තා වූ දානය කැමැති විය යුත්තේ ය.
සෝවාන් ඵලය ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීම පිණිස පිළිපන්නකු කෙරෙහි දානය දී සංඛ්‍යාවක් නැත්තා වූ ප්‍රමාණයක් නැත්තා වූ අනුසස් ඇති දානය කැමැති විය යුත්තේ ය. සෝවාන් පුද්ගලයෙකු කෙරෙහි කියනුම කවරේද? සකෘදාගාමි ඵලය ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීමට පිළිපන්නහු කෙරෙහි කියනුම කවරේ ද? සකෘදාගාමී පුද්ගලයෙකුට කියනුම කවරේ ද? අනාගාමි ඵලය ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීමට පිළිපන්නාහු කෙරෙහි කියනුම කවරේ ද? අනාගාමි පුද්ගලයෙකුට කියනුම කවරේ ද? අර්හත් ඵලය ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීමට පිළිපන්නහු කෙරෙහි කියනුම කවරේ ද? තථාගත රහතන් වහන්සේ කෙරෙහි කියනුම කවරේ ද? පසේ බුදුන් කෙරෙහි කියනුම කවරේ ද? අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධ වූ තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි දුන් දනෙහි අනුසස් කියනුම කවරේ ද?
.
සංඝික දාන හතකි
.
ආනන්දය, සංඝික දාන සතක් වෙත්, ඒවා නම් මෙසේය. බුදුන් ප්‍රධාන භික්ෂු භික්ෂුණී යන උභතෝ සංඝයා විෂයෙහි දානය දේද, මෙය පළමුවන සංඝික දානයයි. තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවී කල්හි උභතෝ සංඝයා විෂයෙහි දානය දේද, මෙය දෙවන සාංඝික දානයයි. භික්ෂු සංඝයා විෂයෙහි දානය දේද, මේ තුන්වන සංඝික දානයයි.
භික්ෂුණී සංඝයා විෂයෙහි දානය දේද, මේ සතරවන සාංඝික දානයයි. මෙතෙක් භික්ෂුහුද භික්ෂුණීහුද මට සංඝයා කෙරෙන් දෙනු මැනවැයි ලබාගෙන දානය දේද, මෙය පස්වන සංඝික දානයයි. මෙතෙක් භික්ෂුහු මට සංඝයා කෙරෙන් දෙනු මැනවැයි ලබාගෙන දානය දේද, මෙය සයවන සංඝික දානයයි.
මෙපමණ භික්ෂුණීහු මට සංඝයා කෙරෙන් දෙනු මැනවැයි ලබාගෙන දානය දේද, මෙය සත්වන සංඝික දානයයි. ආනන්දය, මතු කාලයෙහි ශ්‍රමණ ගෝත්‍රය පමණක් ඇත්තා වූ ලාමක ස්වභාව ඇත්තා වූ කාසාවකණ්ඨ නම් දුශ්ශීලයෝ වන්නාහුමය. ඒ දුශ්ශීලයන් කෙරෙහි සංඝයා උදෙසා දානය දෙන්නාහුය. ආනන්දය, එකල්හිද මම සංඝගත දානය සංඛ්‍යාවක් නැති ප්‍රමාණයක් නැති අනුසස් ඇත්තකැයි කියමි. ආනන්දය, කිසියම් ආකාරයකින් සංඝික දානයට වඩා පුද්ගලික දානය අතිශයින් මහත්ඵල ඇත්තේයැයි නොකියමි.
.
දාන විසුද්ධි හතරකි
.
ආනන්දය, මේ දාන විසුද්ධිහූ සතරක් වෙත්. ඒවා කෙසේද යත්. 1. ආනන්දය, දායකයා කෙරෙන් පිරිසුදු වේද, මහත්ඵල වේද ප්‍රතිග්‍රාහකයා කෙරෙන් පිරිසුදු නොවේද, එබඳු දානයක් ඇත්තේය. 2. ආනන්දය, ප්‍රතිග්‍රාහකයා කෙරෙන් පිරිසුදු වේද, දායකයා කෙරෙන් පිරිසුදු නොවේද, එබඳු දානයක් ඇත්තේ ය. 3. ආනන්දය, දායකයා කෙරෙන් පිරිසුදු නොවේද, ප්‍රතිග්‍රාහකයා කෙරෙන් පිරිසුදු නොවේද, එබඳු දානයක් ඇත්තේ ය. 4. ආනන්දය, දායකයා කෙරෙනුත් පිිරිසුදු වේද, ප්‍රතිග්‍රාහකයා කෙරෙනුත් පිරිසුදු වේද, එබඳු දානයක් ඇත්තේ ය.
.
පළමු දාන විසුද්ධිය
.
ආනන්දය,, කෙසේ නම් දානය දායකයා කෙරෙන් පිරිසුදු වේද, ප්‍රතිග්‍රාහකයා ප්‍රතිග්‍රාහකයා කෙරෙන් පිරිසුදු නොවේද, ආනන්දය, මේ ශාසනයෙහි දායකතෙම සිල්වත් වූ යහපත් ස්වභාව ඇත්තෙක් වේද, ප්‍රතිග්‍රාහකයෝ දුශ්ශීල වූ ලාමක ස්වභාව ඇත්තෝ වෙත්ද, ආනන්දය, මේ දානය වනාහි දායකයා කෙරෙන් පිරිසුදු වේ. ප්‍රතිග්‍රාහකයා කෙරෙන් පිරිසුදු නොවේ.
.
දෙවන දාන විසුද්ධිය
.
ආනන්දය, කෙසේනම් දානය ප්‍රතිග්‍රාහකයා කෙරෙන් පිරිසුදු වේද, දායකයා කෙරෙන් පිරිසුදු නොවේද, ආනන්දය, මේ ශාසනයෙහි දායකතෙම දුශ්ශීල වූ ලාමක ස්වභාව ඇත්තෙක් වේද, ප්‍රතිග්‍රාහකයෝ සිල්වත් වූ යහපත් ස්වභාව ඇත්තාහු වෙත්ද, ආනන්දය, මෙසේ වනාහී දානය ප්‍රතිග්‍රාහකයා කෙරෙන් පිරිසුදු වේ. දායකයා කෙරෙන් පිරිසුදු නොවේ.
.
තෙවන දාන විසුද්ධිය
.
ආනන්දය, කෙසේ නම් දානය දායකයා කෙරෙනුත් පිරිසුදු නොවේද, ප්‍රතිග්‍රාහකයා කෙරෙනුත් පිරිසුදු ද? ආනන්දය, මේ ශාසනයෙහි දායක තෙමේද දුශ්ශීල වූ ලාමක වූ ස්වභාව ඇත්තෙක් වේ. ප්‍රතිග්‍රාහකයෝද දුශ්ශීල වූ ලාමක ස්වභාව ඇත්තාහු වෙත්. ආනන්දය, මෙසේ වනාහී දානය දායකයා කෙරෙහිද පිරිසුදු නොවේ. ප්‍රතිග්‍රාහකයා කෙරෙන්ද පිරිසුදු නොවේ.
.
සිව්වන දාන විසුද්ධිය
.
ආනන්දය, කෙසේනම් දානය දායකයා කෙරෙනුත් පිරිසුදු වේද, ප්‍රතිග්‍රාහකයා කෙරෙනුත් පිරිසුදු වේද, ආනන්දය, මේ ශාසනයෙහි දායක තෙමේත් සිල්වත් යහපත් ස්වභාව ඇත්තෙක් වේද, ප්‍රතිග්‍රාහකයෝත් සිල්වත් යහපත් ස්වභාව ඇත්තාහු වෙත්ද, ආනන්දය, මෙසේ වනාහි දානය දායකයා කෙරෙනුත් පිරිසුදු වේ. හෙවත් මහත්ඵල වේ. ප්‍රතිග්‍රාහකයා කෙරෙනුත් පිරිසිදු වේ.
.
ආනන්දය, මොහු වනාහි දාන විසුද්ධිහු සතරවෙත්යැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. උන්වහන්සේ නැවත ද මෙසේ වදාළහ.
.
සිල්වත් වූ යමෙක් දැහැමින් ලද දෙයින් මනා පහන් සිත් ඇත්තේ මහත් වූ කර්මය හා කර්මඵලය අදහමින් දුශ්ශීලයන් කෙරෙහි දානය දේද, ඒ දානය දායකයා කෙරෙන් පිරිසුදු වේ.
.
යම් දුශ්ශීලයෙක් අධර්මයෙන් ලද දෙයින් ප්‍රසන්න වූ සිත් නැත්තේ මහත් වූ කර්මය හා කර්මඵලය නො අදහමින් සීලවන්තයන් කෙරෙහි දානය දේද, ඒ දානය ප්‍රතිග්‍රාහකයා කෙරෙන් පිරිසුදු වේ.
.
යම් දුශ්ශීලයෙක් තෙම අධර්මයෙන් ලද දෙයින් අප්‍රසන්න සිත් ඇත්තේ මහත්වූ කර්මය හා කර්ම ඵලය නො අදහමින් දුශ්ශීලයන් කෙරෙහි දානය දේද, ඒ දානය දෙපසින්ම පිරිසුදු නොවේ.
.
යම් සීලවන්තයෙක් තෙම දැහැමින් ලද දෙයින් ප්‍රසන්න වූ සිත් ඇත්තේ මහත් වූ කර්මය හා කර්මඵලය අදහමින් සීලවන්තයන් කෙරෙහි දානය දේද, ඒකාන්තයෙන් ඒ දානය මහත් වූ විපාක ඇත්තේයැයි කියමි.
.
යම් පහ වූ රාග ඇති පුද්ගලයෙක් දැහැමින් ලද දෙයින් යහපත් ප්‍රසන්න වූ සිත් ඇත්තේ මහත් වූ කර්මය හා කර්ම ඵලය අදහමින් රහතුන් විෂයෙහි දානය දේද, ඒකාන්තයෙන් ඒ දානය ආමිස දාන අතුරෙන් අග්‍ර යැයි කියමි.
.
භාග්‍යවතුන්වහන්සේ මෙසේ මෙම දම්දෙසුම නිමකළ සේක. ආනන්ද තෙරුවන් වහන්සේ එය සතුටින් පිළිගත්හ.
.
(දක්ඛිනවිභංග සූත්‍රය - මජ්ඣිම නිකාය ඇසුරෙනි)

දානයේ ප්‍රභේද ඉගෙන ගනිමු


බුදු දහමේ විවිධ තේමා යටතේ් දානය විස්තර කැරේ. ත්‍රිවිධ පුණ්‍ය ක්‍රියාවන්ගේ් පළමුවැන්න වන දානය, දස පින් කිරියවත් අතර ද පළමු වැන්න වේ. රාජ ධර්මයන්හි පළමුවැන්න වන්නේ ද දානයයි. දස පෙරුම් දම් වල පළමුවැන්න වන්නේ ද මෙය යි. අටතිස් මංගල කාරණාවන්ගෙන් එකක් වන්නේ ද දානය වේ. බුදුවරයන් වහන්සේගේ අනුපිළිවෙළ කතාවන්හි (ආනුබුබ්බි කතා) පළමු වැන්නට ඇතුළත්ව ඇත්තේ ද දානය වේ. එහෙයින් සුවිශේෂි පින්කම් අතර දානයට ප්‍රධාන තැන හිමිවී ඇත.
පරිත්‍යාගය දෙ ආකාරයකට කළ හැකි බව දහමේ දැක්වේ. එනම්,
1. අනුග්‍රහ බුද්ධියෙන් දීම , 2. පූජා බුද්ධියෙන් දීම යනුවෙනි.
1. අනුග්‍රහ බුද්ධියෙන් දීම යනුවෙන් අදහස් කරනු ලබන්නේ දුගී මගී යාචකාදී අසරණ අනාථ වූවන් සඳහා කරුණා මෛත්‍රී සිතින් යුක්තව ඔවුන්ට ජීවත්වීමට අවශ්‍ය අනුග්‍රහයක් උපකාරයක් වශයෙන් කරන පරිත්‍යාගයයි. සමාජයේ දුගී මගී යාචකාදීන්, අසරණ අනාථ නිවාසවල වාසය කරන්නන් වැඩිහිටි නිවාස ආදියේ උදව් උපකාර අවශ්‍ය අයට , හැකියාව ඇති ධන සම්පත් ඇති පුද්ගලයන් උදව් නොකරන්නේ නම් ඔවුනට වෙන කාගේ පිහිටක් ද? එහෙයින් අසරණයන්ට පිහිටවීම ධනවත් සත්පුරුෂයන්ගේ් යුතුකමක් බව සිහිපත් කළ යුතු වෙයි.
2. පූජා බුද්ධියෙන් දීම යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ තෙරුවන් කෙරෙහි විශ්වාසයෙන් හා කර්මඵල විශ්වාසයෙන් යුතුව සීලාදී ගුණ දහමින් යුතු උතුමන්ට පරිත්‍යාග කිරීමයි.
තවද දානයේ ප්‍රභේද තුනක් දැක්වේ. එනම්
1. ආමිස දානය, 2. අභය දානය, 3. ධර්ම ධානය වේ.
1. ආමිස දානය නම් ආහාර පාන ආදී දස දාන වස්තු දීම යි. අභිධර්මයට අනුව නම් රූප දාන, ශබ්ද දාන ගන්ධ දාන ආදි සය ද විනය පිටකයට අනුව චීවර, පිණ්ඩපාත, සෙනසුන් ගිලානපච්චය ද ආමිස දානයට අයත් ය.
2. අභය දානය නම් ජීවිතයක් විපතින් මුදවා ගැනීම, රජ සොර, සතුරු ගිනි, දිය යන පංච උපද්‍රව වලින් ආරක්ෂා කිරීම, මරණයට ගොදුරු වන සත්ත්වයන් පුද්ගලයන් ආරක්ෂා කර ගැනීම එයින් මුදා ගැනීම, රෝගීන් සුවපත් කිරීම, සිරකරගෙන සිටින සතුන් මුදා හැරීම වැනි කටයුතුය. පංච සීලය ආරක්ෂා කිරීමත් අභය දානයට ඇතුළත් ය.
3. ධර්ම දානය නම් - දහම් දෙසීම,දහම් දේශනා කරන දේශකයන් ට අවශ්‍ය පහසුකම් සැපයීම, ධර්මය ඉගෙනීමට උපකාර කිරීම, දහම් පොතපත මුද්‍රණය කර බෙදාහැරීම ආදී ක්‍රම මගින් ජනතාව නිවන් මගට යොමු කරවීමට ක්‍රියා කිරීම ධර්ම දානයට ඇතුළත් වේ. දාන අතරින් උතුම්ම දානය වන්නේ ධර්ම දානයයි. 'බුදුරජාණන්වහන්සේ බලසංගහ වත්ථු සූත්‍රයේදී මෙසේ දේශනා කොට ඇත. 'එතදග්ගං භික්ඛවේ දානං යදිදං ධම්ම දානං' මහණෙනි, දාන අතරින් ධර්ම දානය අග්‍රයි.
දන්දීම හේතු කොට ගෙන දන් දෙන තැනැත්තා බොහෝ දෙනාට පි‍්‍රය වන අතර බොහෝ දෙනකු ඔහු ඇසුරු කිරීමට පි‍්‍රය කරති. දෙන තැනැත්තාගේ යසස කීර්තිය පැතිරෙන අතර විශාරදව සභාවලට පැමිණිය හැකි වෙයි. අග්‍රව දන් දෙන තැනැත්තා අග්‍ර ආයු, වර්ණ, සැප , බල, යසස් , කීර්ති ලබයි.
හැකිතාක් share කරන්න

6/18/15

සම්බුදු පියාණන් වහන්සේගේ අසුවක් අනු ව්‍යංජන ලක්ෂණයෝ .

" තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්රී ශරීරයේ පවත්නා මහා පුරුෂ ලක්ෂණ අනුව පිහිටියා වූ, සම්බුද්ධ ශරීරයෙක පමණක් ප්රථකට වන්නා වූ අනුව්යතඤ්ජන ලක්ෂණයෝ ම අසූවෙ කි. එමැ අසූ අනුව්ය්ඤ...්ජන ලක්ෂණයෝ කවරේද යත්, හේ මෙසේ දත යුතු :-

1. තථාගතයන් වහන්සේහට මනහර පාඟිලි සහ අතැඟිලි ඇත්තේ ය.

2. තථාගතයන් වහන්සේහට අන්යෝඤන්යප ප්රැමාණයෙන් සම වූ පාඟිලි සහ අතැඟිලි ඇත්තේ ය.

3. තථාගතයන් වහන්සේහට මනාව වට වූ, නාලාකාර පාඟිලි සහ අතැඟිලි ඇත්තේ ය.

4. තථාගතයන් වහන්සේහට තඹ පැහැ නිය දරන පාඟිලි සහ අතැඟිලි ඇත්තේ ය.

5. තථාගතයන් වහන්සේහට යම් තම් උඩු අග් බලා සිටින නිය අගින් යුක්ත පාඟිලි සහ අතැඟිලි ඇත්තේ ය.

6. තථාගතයන් වහන්සේහට ඔපවත් මෘදු වූ, වට වූ නිය සහ නිය අගින් යුක්ත පාඟිලි සහ අතැඟිලි ඇත්තේ ය.

7. තථාගතයන් වහන්සේහට මනාව වට වූද, උස් වූද ගොප් ඇට (දෙපා වළලුකර අස්ථි) ඇත්තේ ය.

8. තථාගතයන් වහන්සේහට සම වූ පාද සහ පා පතුල් තල ඇත්තේ ය.

9. තථාගතයන් වහන්සේහට ගජේන්ද්රදයෙකු (හස්ති රජයෙකු) වන් මනහර ගමන් විලාසයෙන් ඇත්තේ ය.

10. තථාගතයන් වහන්සේහට මෘගේන්ද්ර යෙකු (සිංහ රාජයෙකු) වන් මනහර ගමන් විලාසයෙන් ඇත්තේ ය.

11. තථාගතයන් වහන්සේහට සරාසරේන්ද්රකයෙකු (හංස රාජයෙකු) වන් මනහර ගමන් විලාසයෙන් ඇත්තේ ය.

12. තථාගතයන් වහන්සේහට උසභේන්ද්ර යෙකු (වෘෂභ රාජයෙකු) වන් මනහර ගමන් විලාසයෙන් ඇත්තේ ය.

13. තථාගතයන් වහන්සේහට වඩිනා කල්හි, සැම විට මැ දකුණු ශ්රීෙ පාදය පෙරට තබා වඩිනා ගමන් විලාස ඇත්තේ ය.

14. තථාගතයන් වහන්සේහට පිටතට නො නෙරූ උස් වූ දනහිස් අස්ථීන් ඇත්තේ ය.

15. තථාගතයන් වහන්සේහට කෝෂයට වැදහෙව සිටි පරිපූර්ණ පුරුෂ ව්යහඤ්ජනයක් (පුරුෂ නිමිත්තක්) ඇත්තේ ය.

16. තථාගතයන් වහන්සේහට කැළැල් නැත්තා වූද, පළුදු නැත්තා වූද නාභියක් ඇත්තේ ය.

17. තථාගතයන් වහන්සේහට ඉතා උස් ද නො වූ, ඉතා ගැඹුරු ද නො වූ, පිටතට නො නෙරූ උදරයක් ඇත්තේ ය.

18. තථාගතයන් වහන්සේහට දක්ෂිණා වෘත්තව පිහිටි නාභියක් ඇත්තේ ය.

19. තථාගතයන් වහන්සේහට නාඹර රඹ (කෙසෙල්) කඳන් යුගලක් වන් ඌරු යුග්මයක් (දෙ කලවා) ඇත්තේ ය.

20. තථාගතයන් වහන්සේහට ඇත් සොඬ වන් මනාව වට වූ, මනහර බාහු යුග්මයක් (දෙ අත්) ඇත්තේ ය.

21. තථාගතයන් වහන්සේහට රත් පැහැ (රෝස පැහැ) අතුල් තල සහ පතුල් තල ඇත්තේ ය.

22. තථාගතයන් වහන්සේහට අවශ්ය ය තන්හි ඝන වූද, අවශ්යතය තන්හි සියුම් වූද, මෘදු මොළොක් සම සහ සම් සිවිය ඇත්තේ ය.

23. තථාගතයන් වහන්සේහට රැළි නො වැටුණු සම ඇත්තේ ය.

24. තථාගතයන් වහන්සේහට පැල්ලම්, බිබිලි, ගඩු, ගෙඩි සහ ඉදිමුම් රහිත වූ සම ඇත්තේ ය.

25. තථාගතයන් වහන්සේහට සියළු තන්හි කැළැල් රහිත වූ සම ඇත්තේ ය.

26. තථාගතයන් වහන්සේහට සර්වාකාරයෙන් පවිත්රන වූ, කුණු දූලි රහිත වූ, කුණු දූලි නො රඳනා සම සහිත දේහයක් ඇත්තේ ය.

27. තථාගතයන් වහන්සේහට හස්තීන් (ඇතුන්) කෝටි දහසකගේ (10 000 000 000) කාය බල ඇත්තේ ය. එ බැවින් සර්ව්ඥයන් වහන්සේ දසබල නම්වන සේක.

28. තථාගතයන් වහන්සේහට අගින් මදක් උඩු බලා සිටි උත්තුංග නාසිකාවෙක් (නාසයක්) ඇත්තේ ය.

29. තථාගතයන් වහන්සේහට ඉතා දිගු ද නො වූ, ඉතා කෙටි ද නො වූ, වඩා තර ද නො වූ, වඩා සිහින් ද නො වූ මනාව සමානුපාතව පිහිටි නාසිකාවෙක් (නාසයක්) ඇත්තේ ය.

30. තථාගතයන් වහන්සේහට ඉතා දිගු ද නො වූ, ඉතා කෙටි ද නො වූ, වඩා තර ද නො වූ, වඩා සිහින් ද නො වූ, අන්යෝ න්යි ප්රාමාණයෙන් සම වූ මනාව පිහිටි රත් පැහැ (රෝස පැහැ) තොල් සඟලක් ඇත්තේ ය.

31. තථාගතයන් වහන්සේහට දුර්වර්ණ නො වූ (පැල්ලම් රහිත වූ), ඵලක රහිත පවිත්රද දන්ත පංක්තියක් ඇත්තේ ය.

32. තථාගතයන් වහන්සේහට ඔප දැමූ ශංඛ පෘෂ්ඨයක් (හක් බෙල්ලෙකුගේ කටුවක් ) වැනි වූද, දිගු දන්තයන්ගෙන් හෙබියා වූද ශුභ්රන වර්ණ (සුදු පැහැ) දන්ත පංක්තියක් ඇත්තේ ය.

33. තථාගතයන් වහන්සේහට ඔපවත් වූද, මෘදු වූද දන්ත පංක්තියක් ඇත්තේ ය.

34. තථාගතයන් වහන්සේහට සර්වාකාරයෙන් පවිත්රර වූ මනාව පිහිටි පසිඳුරන් (පංචේන්ද්රිංය) ඇත්තේ ය.

35. තථාගතයන් වහන්සේහට මනාව වට වූ, වටකුරු පළිඟුවන් දළදා (රදනක දත්) සතරෙක් ඇත්තේ ය.

36. තථාගතයන් වහන්සේහට දිගු වූ, මනහර මුව මඬලක් (මුහුණක්) ඇත්තේ ය.

37. තථාගතයන් වහන්සේහට පරිපූර්ණව පිරුණු, කාන්තිමත් කොපුල් සඟලක් (දෙ කම්මුල්) පිහිටා ඇත්තේ ය.

38. තථාගතයන් වහන්සේහට යටි අතුල් තල (දෙ අත්ල) මත ගැඹුරුව විහිදුණු හස්ත රේඛා ඇත්තේ ය.

39. තථාගතයන් වහන්සේහට යටි අතුල් තල (දෙ අත්ල) මත දිගුව විහිදුණු හස්ත රේඛා ඇත්තේ ය.

40. තථාගතයන් වහන්සේහට යටි අතුල් තල (දෙ අත්ල) මත ඇද සහ පැලුම් රහිත වැ සෘජුව විහිදුණු හස්ත රේඛා ඇත්තේ ය.

41. තථාගතයන් වහන්සේහට යටි අතුල් තල (දෙ අත්ල) මත විහිදුණු රත් පැහැ (රෝස පැහැ) හස්ත රේඛා ඇත්තේ ය.

42. තථාගතයන් වහන්සේහට ස්ව ශරීරයෙන් නිති බඹයක් (සතර රියනක් නොහොත් අඩි සයක්) තරම් දුර විහිදෙන ජෝතිමත් වූ රශ්මි මණ්ඩලයෙක් (බ්යාසමප්රඩභාවෙක්) ඇත්තේ ය.

43. තථාගතයන් වහන්සේහට මෘදු වූද, මොළොක් වූද සම්පූර්ණව වටකුරුව පිහිටි කොපුල් සඟලක් (දෙ කම්මුල්) ඇත්තේ ය.

44. තථාගතයන් වහන්සේහට අන්යෝවන්ය් ප්රදමාණයෙන් සම වූද, නේත්ර් මණ්ඩ (ඇස්) නො ඉක්ම වන්නා වූද මනහර ඇස්පිය ඇත්තේ ය.

45. තථාගතයන් වහන්සේහට නො කැළැල් වූ දෘෂ්ටිග්රාොස ය කරන අක්ෂි ස්නායු පසක් ඇත්තේ ය.

46. තථාගතයන් වහන්සේහට අගින් නො නැමුණු, එහෙත් උඩු අග් බලා සිටින කුණ්ඩලාකාර අඳුන්වන් ශරීර ලෝම ඇත්තේ ය.

47. තථාගතයන් වහන්සේහට මනාව පිහිටි වටකුරු ජීහ්වයෙක් (දිවක්) ඇත්තේ ය.

48. තථාගතයන් වහන්සේහට මොළොක් වූ සුරක්ත ජීහ්වයෙක් (දිවක්) ඇත්තේ ය.

49. තථාගතයන් වහන්සේහට පද්මයක පිහිටි ශේඛරපත්ර්වන් (පෙති) ලඹසවන් (දෙසවන්) ඇත්තේ ය.

50. තථාගතයන් වහන්සේහට මනාව සුපිහිටි වටකුරු කර්ණ ජිද්රව (දෙසවන් සිදුරු) ඇත්තේ ය.

51. තථාගතයන් වහන්සේහට අන්යෝකන්යිව නො බැඳුණු, අන්යෝඹන්ය්ව නො ඇලුණු කණ්ඩරා (බලනහර ) සහ බලසේතු පිහිටා ඇත්තේ ය.

52. තථාගතයන් වහන්සේහට ශරීර මංශ පේශී සමැඟින් ගැඹුරින් මොනව ට බැඳුණා වූ කණ්ඩරා (බලනහර ) සහ බලසේතු පිහිටා ඇත්තේ ය.

53. තථාගතයන් වහන්සේහට මෞලියෙක්වන් (වොටුන්නක්වන්) ශිරෝධාතුවෙක් ඇත්තේ ය.

54. තථාගතයන් වහන්සේහට දිගින් ද පුළුලින් ද සම සම වැ පිහිටි මනහර නළල්පටක්වන් ලලාටයෙක් (නළලක්) ඇත්තේ ය.

55. තථාගතයන් වහන්සේහට වටකුරු ව පිහිටි ලලාටයෙක් (නළලක්) ඇත්තේ ය.

56. තථාගතයන් වහන්සේහට දුන් දණ්ඩෙකවන් හැඩ ඇති ඇස් බැමි සඟලෙක් ඇත්තේ ය.

57. තථාගතයන් වහන්සේහට සියුම් වූද, සියුමැලි වූද, මුදු වූද ලෝම සහිත ඇස් බැමි සඟලෙක් ඇත්තේ ය.

58. තථාගතයන් වහන්සේහට අන්යෝ්න්ය ව නේත්ර මණ්ඩල (ඇස්) හා සමව ද, සමාන්තරව ද පිහිටි ඇස් බැමි සඟලෙක් ඇත්තේ ය.

59. තථාගතයන් වහන්සේහට විශාල වූද, මනහර වූද ඇස් බැමි සඟලෙක් ඇත්තේ ය.

60. තථාගතයන් වහන්සේහට නේත්රත මණ්ඩල (ඇස්) නො ඉක්ම වන්නා වූද, නේත්ර මණ්ඩල කෙළවර කොට ඇත්තාවූ ද මනහර ඇස් බැමි සඟලෙක් ඇත්තේ ය.

61. තථාගතයන් වහන්සේහට සියුම් වූද, සියුමැලි වූද, මොළොක් වූද සමෙන් සහ සම් සිවියෙන් ආවාරිත දේහයක් ඇත්තේ ය.

62. තථාගතයන් වහන්සේහට මංගල ලක්ෂණයන්ගෙන් විසිතුරු වූ විපුල බවට පැමිණි පරිපූර්ණ දේහයෙක් ඇත්තේ ය.

63. තථාගතයන් වහන්සේහට ජෝතිමත් දේහයෙක් ඇත්තේ ය.

64. තථාගතයන් වහන්සේහට සර්වාකාරයෙන් පවිත්රක වූ පියුමෙක්වන් අතිශයින් පවිත්රර වූ දේහයෙක් (සමෙන් සහ සම් සිවියෙන් යුක්ත දේහයෙක්) ඇත්තේ ය.

65. තථාගතයන් වහන්සේහට ක්ෂණික වැ ඵොට්ඨබ්බාග්රාේස ය කරන (ස්පර්ශග්රා ස ය කරන) සමෙන් සහ සම් සිවියෙන් යුක්ත දේහයෙක් ඇත්තේ ය

66. තථාගතයන් වහන්සේහට නිති චන්දන (සඳුන්) සුගන්ධය හමන, චන්දන සුගන්ධය වහනයවන, චන්දන සුගන්ධයෙන් ඔපවත් වූ සඳුන් මංජුසාවක්වන් (සඳුන් කරඬුවක්වන්) දේහයෙක් ඇත්තේ ය.

67. තථාගතයන් වහන්සේහට අන්යෝඳන්යබ ප්ර මාණයෙන් සම වූ, එනම් දිගින් ඔවුනොවුන් ඉක්ම වා නො යන සම වූ ශරීර ලෝම ඇත්තේ ය.

68. තථාගතයන් වහන්සේහට සියුම් වූද, සියුමැලි වූද ශරීර ලෝම ඇත්තේ ය.

69. තථාගතයන් වහන්සේහට සියුම් වූ සුකුමොළ වැ චලනය වන්නා වූ මෘදු ශ්වාස ධාරාවෝ (අශ්වාස ප්රදශ්වාසයෝ) ඇත්තේ ය.

70. තථාගතයන් වහන්සේහට සැමැ විටම මුව මඬල සරසන සිත (මඳ සිනහ) ඇත්තේ ය. (සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මුව මඬල සරසන මඳ සිනහව "සිත" නමින් හැඳින්වෙන්නේ ය. එමැ සිත සිනහව සෝමනස්ස සහගත හසිතුප්පාද කිරිය චිත්තය මුල් වැ හට ගන්නේ ය. කිරිය සිත් බුද්ධ ප්ර ත්යේ ක බුද්ධ අරහන්තයන උත්තමයන්ට පමණක් හටගන්නේ ය.)

71. තථාගතයන් වහන්සේහට නිති පියුම් (නෙළුම්) සුගන්ධය හමන, පියුම් සුගන්ධය වහනයවන, පියුම් සුගන්ධයෙන් ඔපවත් වූ පියුම් කෙමියෙක්වන් මුව මඬලක් ඇත්තේ ය.

72. තථාගතයන් වහන්සේහට අඳුන්වන් පැහැ ඇති කේශයෝ (හිස කෙස්) ඇත්තේ ය.

73. තථාගතයන් වහන්සේහට මනාව සුවඳවත් වූ කේශයෝ (හිස කෙස්) ඇත්තේ ය.

74. තථාගතයන් වහන්සේහට හෙළ පියුම් (සුදු නෙළුම්) සුගන්ධය හමන, හෙළ පියුම් සුගන්ධය වහනයවන, හෙළ පියුම් සුගන්ධයෙන් ඔපවත් වූ කේශයෝ (හිස කෙස්) ඇත්තේ ය.

75. තථාගතයන් වහන්සේහට කුණ්ඩලාකාර කේශයෝ (හිස කෙස්) ඇත්තේ ය.

76. තථාගතයන් වහන්සේහට නො පැසෙන, ශුක්ල (සුදුවන්) බවට නො පැමිණෙන, මහළුවන විට හණ වැහැරිවන් නො වන කේශයෝ (හිස කෙස්) ඇත්තේ ය.

77. තථාගතයන් වහන්සේහට සියුම් සියුමැලි මෘදු කේශයෝ (හිස කෙස්) ඇත්තේ ය.

78. තථාගතයන් වහන්සේහට සංකූල නො වූ (එකිනෙක පටලැවී අවුල් නො වුණු) කේශයෝ (හිස කෙස්) ඇත්තේ ය.

79. තථාගතයන් වහන්සේහට දිගු කැරලි සහිත කුණ්ඩලාකාර කේශයෝ (හිස කෙස්) ඇත්තේ ය.

80. තථාගතයන් වහන්සේහට වොටුන්නක මුදුනේ පැළඳි මල් දමක්වන් ශිරෝධාතුවෙන් නිති පැන නැඟි දිගින් රියනක් (අඟල් දහඅටක්) තරම් වූ රශ්මි කදම්භයක් (කේතු මාලාවක්) ඇත්තේ ය.

යි. එමැ අසූ අනුව්යදඤ්ජන ලක්ෂණයෝ කියවා නිමවන ලදහ."෴.......................සත්පුරුෂයන් විසින් කියවා බුද්ධානුස්සති කටයුතු යි෴ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශාසනය බෝ කල් ලොව පවතීවා !!!.

මේ පිරිසිදු ප්රුණීත ශ්රීු ස්ද්ධර්මය මුඛ පරම්පරාවෙන් රැකගෙන ආ අතීතයේ වැඩසිටියාවූ මහරහත් උතුමන් වහන්සේලා ප්රයමුඛ මහා සංඝරත්නයටත් වර්තමානයේ වැඩසිටින්නාවූ මහා සංඝරත්නයටත් මේ ධර්ම දානය උපහාරයක්ම වේවා. ඒ උතුම් මහා සංඝරත්නයට නිවන් පිණිසම මේ ධර්ම දානයම කුසලය හේතු වේවා. මේ දහම් ලිපිය සපයා දුන් අයියාටත් නිවන් පිනිසම මේ කුසලය හේතු වේවා. වාසනා වේවා.

මේ කුසලය අප සෑම සියලු දෙනාට උතුම් නිවන් අවබෝධය පිණිස හේතු වේවා…වාසනා වේවා...
........................................
ලිපිය උපුටා ගත්තේ "ශ්රද්ධා" පිටුවෙන්ය

6/16/15

බුද්ධානුස්සති භාවනාව වැඩීමේ ආනිසංස


සතර අපායට පත් නොවීම
නිතර සෝමන්ස්ස සහගත සිතකින් යුතුව දිවි ගෙවීම
සත්‍ය ගරු කරන පුද්ගලයකු බවට පත් වීම
නිහතමානී ගති පැවතුම් ඇතිවීම
ලෝකයාට ප්‍රියමනාප වීම
බොහෝ කොට සිව්පස ප්‍රත්‍ය ලැබීම
දෙවියන්ගේ දැහැමි රැකවරනය ලැබීම
අන් අයගෙ කරුණා මෛත්‍රියට භාජනය වීම
තම අදහස්, යෝජනා අන් අය එකහෙලා පිළිගැනීම
භූත, ප්‍රේත, පිසාච ආදී විපත් ලං නොවීම
පාපයට ලැජ්ජ භය වීම
අධි කුසලයට සිත නැඹුරු වීම
අපල, උපද්‍රව දුරුවී කුසල විපාක මතුවීම
ගුණ, නුවණින් පිරිපුන් වීම
පිටසක්වල නූපදීම
අඳ, ගොළු, බිහිරි ආදී අභව්‍ය නොවීම
උන්මන්තක නොවීම
මිසිදිටු නොගැන්වීම
මරණයට නොබියව මුහුණදීම
මුහුණෙ වර්ණය පැහැපත්වීම
වස, විස, ගිනි, අවි, ආයුධ වලින් විපත් වලින් වැලැක්වීම
බුදුබව පවා පැතීමට සිත නැමීම
තම හදවත බුදු මැදුරක් මෙන් පිහිටීම
යම් උපන් ලෙෂයක් නිසා බුදුවරයෙක් මුණගැසීම
එසේ සිදුනොවුනේනම් ඔවුන් වෙත බුදුවරු වැඩම කරවීම
තම සිතුම් පැතුම් එලෙසම ඉටු වීම
ධාරන ශක්තිය හා අවබෝධ කරගැනීමේ හැකියාව ලැබීම
සෑම කෙනෙකු තමාවෙත නැමීගත් පැවතුම් ඇත්වීම
සම්මා දිට්ඨියෙහි පිහිටීම
යම් මූල කර්මස්ථානයකට සිත යෙදූ වහාම සිත සාමාධිගත් වීම
ඇස්වහ, කටවහ, කොඩිවින, බන්ධන, හෝවහ විපත් සිදුනොවීම
ප්‍රභූවරුගේ ගෞරව සැලකිල්ලට භාජනය වීම
මේ ජීවිතයේ මග පල නොලැබුනේ නම් ඒකාන්තියෙන්ම සුගති පරායන වීම
සුවසේ සැතපීම හා අවදිවීම සිදුවීම
නපුරු සිහින නොපෙනීම
භව තැතිගැනීම, ලොමුඩැහැගැනීම සිදු නොවීම
== බුදුගුණ භාවනාව වඩන හැටි ==
බුද්ධානුස්සති භාවනාව අප කාටත් පහසු භාවනාවකි. මෙහිදී සිදු වන්නේ බුදු ගුණ මෙනෙහි කිරීම ය. ඒවා නව අරහාදි බුදු ගුණ වශයෙන් හැඳින්වෙයි. මෙම බුදු ගුණ නවය එක විට ගෙන භාවනා කරනු නොලැබේ. අරහං ගුණයට අයත් වාක්‍යය හොඳින් ප්‍රගුණ කරගත් පසු එයට ම සම්බන්ධ කරගෙන සම්මා සම්බුද්ධ ගුණයට අයත් වාක්‍යය ද ප්‍රගුණ කළ යුතු ය. එසේ එකිනෙක යා කරගනිමින් බුදු ගුණ නවය ම ප්‍රගුණ කරගැනීමෙන් යහපත් ප්‍රතිඵල උදා කරගත හැකි ය. මනසිකාර භාවනාවට යොමු විය යුත්තේ බුදු ගුණ පද නවය ම නිවැරදි ව නිරවුල් ව පැහැදිලි ව මෙනෙහි කිරීමට හුරු වූ කල්හි ම විය යුතු ය.
පළමු කොට බුද්ධාලම්බන ප්‍රීතිය හිතට කාවද්දාගැනීමේ පහසුව සඳහා කුඩා ප්‍රමාණයේ හෝ බුදු රුවක් ඉදිරියෙන් තබාගැනීම යෝග්‍ය වේ. බුදු පිළිම වහන්සේට මල් පහන් සුවඳ දුම් පුදා තම භාවනා අසුනෙහි පහසු ඉරියව්වකින් වාඩි වී ‘බුද්ධාදි උතුමන් අනුගමනය කරන මම කුමන මාර බලයකින් වුව ද නොසැලෙමි’ යන දැඩි අදිටනින් යුතු ව භාවනාවට සූදානම් විය යුතු ය.
අනතුරු ව ත්‍රිවිධ රත්නයට මාගේ ජීවිතය පූජා කරමි. ආචාර්ය-උපාධ්‍යායන්ට මාගේ ජීවිතය පූජා කරමි. මේ උතුම් පිළිවෙතින් ඒකාන්තයෙන් ම ජරා මරණාදි දුක්වලින් මිදෙමි’ යනුවෙන් ප්‍රාර්ථනා කළ යුතු ය. එසේ ම ස්වල්ප වේලාවක් තමන් ඇතුළු සියලු සත්ත්වයන්ට ම මෙත් වැඩිය යුතු ය. භාවනා කිරීම ආරම්භ කිරීමට ප්‍රථම මෙම පූර්ව කෘත්‍යයන් කිරීමට අමතක නොකළ යුතු ය.
පළමුකොට ඔබ ඉදිරියේ තැන්පත් කරගත් බුදුරුව දෙස හොඳින් බලන්න. දෙනෙත් වසාගෙන සිටින විටත් ඔබ ඉදිරියෙහි බුදුරුව වැඩ සිටින බව පෙනෙනතෙක් ඇස ඇර බලමින් ඇස වසා බලමින් බුදු ගුණ මෙනෙහි කරන්න.
ඔබ දෑස වසාගත් පසු ඔබ ඉදිරියෙහි ප්‍රදර්ශනය වන බුදු රජාණන් වහන්සේගේ රූපය දෙස බලමින් ‘ඉතිපිසෝ භගවා අරහං’ ආදි බුදු ගුණ ගාථාව බුදු බැතිය හා ප්‍රසාදය ඇති කරගනිමින් සිහින් හඬින් සජ්ඣායනා කරන්න. වාඩි වී සිටින ඉරියව්ව අපහසු වේ නම් සක්මන් ඉරියව්වෙන් භාවනා කරන්න. එසේ ම මෙම අභ්‍යාසය කරන කාලය ද අනුක්‍රමයෙන් වැඩි කරගන්න. මෙසේ උත්සාහයෙන් භාවනා කරන විට ඔබ තුළ යම් වෙනසක් දකින්නට ලැබෙනු ඇත. එනම් බුදු ගුණ නවය ඔබට හොඳින් ප්‍රගුණ වනු ඇත. බුදු ගුණ කෙරෙහි ඔබේ ගත සිත වඩාත් භක්තිමත් වනු ඇත. ඔබ තුළ දරදඬු ඕලාරික ගති ගුණ ඇත් නම් ඒවා යටපත් වී, සිත කය මැනවින් තැන්පත් වනු ඇත. බුදු ගුණ කෙරෙහි ම ඔබේ සිහිය පිහිටනු ඇත.
එතැන් සිට පදවිභජන වශයෙන් බුදුගුණ භාවනාව ආරම්භ කළ යුතු ය. එය සිදු කරන්නේ මේ ආකාරයට ය:
ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේ අරහත් වන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේ සම්මා සම්බුදු වන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේ විජ්ජාචරණ සම්පන්න වන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේ සුගත වන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේ ලෝකවිදූ වන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේ අනුත්තර පුරිසදම්ම වන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේ සත්තා දේවමනුස්සානං වන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේ බුද්ධ වන සේක. ඒ බුදු රජාණන් වහන්සේ භගවා වන සේක.
මෙසේ මනා සිහියෙන් යුතු ව ඉරියව් පවත්වමින් භාවනා කරන්න. උත්සාහයෙන් භාවනා කරන විට ඔබේ සිත තුළ තවදුරටත් පරිවර්තනයක්-වෙනසක් දක්නට ලැබෙනු ඇත. ඔබේ සිත ලෝභ ද්වේෂ වැනි පාප සිතිවිලිවලින් බැහැර වනු ඇත.
තෙරුවන් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධා භක්තිය බුද්ධ ගෞරවය ප්‍රීතිය කුශලච්ඡන්දය වීර්යය කයෙහි සිතෙහි සැහැල්ලු බව යන කරුණු ඔබ තුළින් දැකිය හැකි වනු ඇත.
මෙම ආනිසංස ලැබූ පසු තවදුරටත් බුද්ධානුස්සති භාවනාව කරගෙන යෑමට අදහස් කරන ඔබ පදාර්ථවිභජන අභ්‍යාසය ආරම්භ කළ යුතු වෙයි. එනම් ඒ ඒ ගුණයට අයත් බුදු ගුණ විස්තරාත්මක වශයෙන් මෙනෙහි කිරීම යි. මෙම භාවනා අභ්‍යාසය වැඩි කාලයක් කළ යුතු වෙයි:
“ඒ භාග්‍යවත් බුදු රජාණන් වහන්සේ කෙලෙසුන් දුරු කළ හෙයින් අරහත් වන සේක. ඒ භාග්‍යවත් බුදු රජාණන් වහන්සේ විශිෂ්ට ඤාණයෙන් යුතු ධර්මයක් දක්නා ලද හෙයින් සම්මා සම්බුද්ධ වන සේක. ත්‍රිවිද්‍යාවෙන් සමන්විත බැවින් විජ්ජාචරණ සම්පන්න වන සේක.
සුන්දර වචන ඇති හෙයින් සුගත වන සේක. චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධ කරගත් බැවින් ලෝකවිදූ වන සේක. දමනය කළ යුතු පුරුෂයන් දමනය කළ බැවින් පුරිසදම්මසාරථි වන සේක. දෙව් මිනිසුන්ට අනුශාසනා කළ බැවින් සත්ථා දේවමනුස්සානං වන සේක. සියල්ල අවබෝධ කරගත් බැවින් බුද්ධ වන සේක. පුණ්‍යවන්ත බැවින් භගවා වන සේක.
බුද්ධානුස්සති භාවනාව වැඩීම නිසා ඔබට මේ ආත්මයේදී ම පහත දැක්වෙන ආනිශංස ලබා ගත හැකි වෙයි. එනම්, ඔබ විසින් කරනු ලබන බුදු ගුණ භාවනාව තව තවත් දියුණුවට පත් වීම, භාවනාව කිරීම පිළිබඳ ඔබගේ නුවණ තව තවත් දියුණුවට පත් වීම, භාවනා ප්‍රීතිය බහුල වීම, මෙම ජීවිත කාලය තුළ විඳින්නට සිදුවන විවිධ දුක් පීඩා ඉවසාගෙන ඒවාට මුහුණදීමට හැකි වීම බුදු රජාණන් වහන්සේ සමඟ වාසය කරමි’යි කියන හැඟීම ඇති වීම, බුදු රජාණන් වහන්සේ අරමුණු කරගෙන ම සිත පැවතීම, කෙලෙස් ගිනි සන්සිඳී සිත කය සැහැල්ලු වීම, ධ්‍යානයට පූර්වභාග ප්‍රීතිය ඇති වීම, ධ්‍යානයට පූර්වභාග සැපය ඇති වීම, අංගසම්පූර්ණ උපචාරධ්‍යානය ලැබීම යන අනුසස් ලැබෙන බව සඳහන් වෙයි.
මෙම ආනිශංස සියල්ල එක විට ම නොලැබිය හැකි ය. සිහි නුවණින් දිරිමත් ව භාවනා කරන විට ක්‍රමයෙන් සියලු ආනිශංසයෝ ම පහළ වෙති. බුද්ධානුස්සති භාවනාවේ රැඳී සිටින යෝගියාගේ සිත බුද්ධ භූමියට ම නැමී තිබේ. යම් කිසි පාප කර්මයක් කිරීමට සිතිවිල්ලක් පහළ වූ සැණින් බුදු රජාණන් වහන්සේ තමන් ඉදිරිපිට වැඩ සිටින බැව් හැඟී යයි. ඒ නිසා ම ඔහුට හෝ ඇයට පව් කිරීමට ලජ්ජා භය ඇති වෙයි. මෙම ආත්මයේ ම මාර්ග ඵල නොලැබුණ හොත් ඒකාන්තයෙන් ම මරණින් මතු සතර අපායෙහි නොවැටී සුගතිගාමී බවට පත් වෙයි.
එබැවින් මහානුභාව සම්පන්න බුද්ධානුස්සති භාවනාව නුවණැති ඔබත් පුරුදු පුහුණු වී, අප්‍රමාද ව වැඩීමට අධිෂ්ඨාන කරගන්න.